2026-yilgacha o'zini o'zi band qilgan shaxsga to'lov qilgan kompaniya uning uchun soliq ushlab qolmas edi: o'zini o'zi band qilgan shaxs o'z solig'i uchun o'zi javob berar, yiliga 100 mln so'mgacha daromad esa umuman soliqqa tortilmas edi. 25.12.2025 yildagi O'RQ-1108-son Qonun bu tartibni o'zgartirdi. Endi o'zini o'zi band qilganlarga to'lovlar bo'yicha yuridik shaxs soliq agenti majburiyatlarini bajaradi.
1. 2026-yil 1-yanvardan nima o'zgardi
| 2026-yilgacha | 2026-yildan | |
|---|---|---|
| O'zini o'zi band qilgan uchun stavka | 100 mln so'mgacha 0%, oshgan qismiga 4% | 1 mlrd so'mgacha daromaddan 1% |
| Yuridik shaxs to'lovlaridan soliqni kim to'laydi | o'zini o'zi band qilgan shaxsning o'zi | yuridik shaxs to'lov manbaida ushlab qoladi |
| Kim hisobot beradi | o'zini o'zi band qilgan shaxsning o'zi | yuridik shaxs, har bir o'zini o'zi band qilgan shaxs bo'yicha |
| Chegaradan oshish | aylanma solig'i | oshgan kundan boshlab QQS va foyda solig'i |
Asoslar: Prezidentning 12.08.2025 yildagi PQ-247-son qarori va O'RQ-1108-son Qonun tahriridagi Soliq kodeksining 461-moddasi.
2. Kompaniya qachon soliq agentiga aylanadi
Qonun o'zini o'zi band qilgan shaxs daromadining ikki kanalini ajratadi:
- yuridik shaxsdan to'lovlar: shu yuridik shaxs soliq agenti deb e'tirof etiladi. Soliq soliq organlarining xabarnomasi asosida to'lov manbaida ushlab qolinadi;
- to'lov tashkilotlarining raqamli platformalari orqali daromad: soliq agenti to'lov tashkiloti bo'ladi. Masalan, har bir buyurtmadan 1% ushlab qoladigan taksi va yetkazib berish servislari shunday ishlaydi.
Qonun yuridik shaxsni aynan o'zini o'zi band qilganlar daromadlari bo'yicha soliq agenti deb ataydi. Yakka tartibdagi tadbirkorlarga to'lovlar bo'yicha tartib farq qilishi mumkin, shuning uchun bu holatni buxgalter bilan alohida kelishib olish kerak.
3. Soliqni qanday hisoblash va ushlab qolish kerak
Soliq dalolatnoma bo'yicha haq summasidan hisoblanadi. Misol:
| Ko'rsatkich | Summa, so'm |
|---|---|
| Dalolatnoma bo'yicha haq | 5 000 000 |
| 1% aylanma solig'i, kompaniya ushlab qoladi | 50 000 |
| Ijrochining kartasiga to'lanadi | 4 950 000 |
Ushlab qolingan summani kompaniya Soliq kodeksida soliq agentlari uchun belgilangan muddatlarda budjetga o'tkazadi. Soliq o'zini o'zi band qilgan shaxsning ro'yxatdan o'tgan joyidagi soliq organidagi shaxsiy hisobvarag'iga tushadi, shuning uchun ijrochi bu daromadlar bo'yicha hech narsa qo'shimcha to'lamaydi.
Muhim: shartnoma summasi va to'lanadigan summa farq qiladi. Ijrochi summani to'liq olishni kutmasligi uchun shartnomada haq buyurtmachi ushlab qoladigan soliqni hisobga olgan holda ko'rsatilganini yozib qo'ying.
4. Hisobot
Soliq agenti o'zini o'zi band qilganlar daromadlari bo'yicha hisobotni har bir shaxs kesimida topshiradi. Buning uchun har bir ijrochi bo'yicha hisob yuritish kerak: JShShIR, faoliyat turi, to'lov sanalari va summalari, ushlab qolingan soliq. Xuddi shu ma'lumotlar ijrochi 1 mlrd so'm chegarasiga yaqinlashayotganini o'z vaqtida ko'rishga yordam beradi.
5. Chegaradan oshganda nima qilish kerak
Agar o'zini o'zi band qilgan shaxsning yillik jami daromadi 1 mlrd so'mdan oshsa, oshgan kundan boshlab u QQS va foyda solig'ini to'lashga o'tishi shart va unga 1% rejimi endi qo'llanilmaydi. Kompaniya uchun bu shuni anglatadi: keyingi to'lovlarni 1% ushlab qolingan oddiy to'lov sifatida rasmiylashtirib bo'lmaydi. Ijrochidan yangi soliq maqomini tasdiqlashni va QQSni hisobga olgan holda EHF taqdim etishni so'rang.
6. Tez-tez uchraydigan xatolar
- Maqomni tekshirmasdan to'lov: ijrochida QR-kodli ma'lumotnoma yo'q yoki maqom tugatilgan.
- Faoliyat turi 72 turdan iborat ro'yxatga kirmaydi yoki faqat jismoniy shaxslarga xizmat uchun ruxsat etilgan.
- EHF va dalolatnoma yo'q: foyda solig'ini hisoblashda xarajatni tasdiqlash qiyin.
- Soliq ushlab qolinmagan: kompaniya soliq agenti sifatida ushlab qolmaganlik uchun javob beradi.
- Mohiyatan mehnat munosabatlari o'zini o'zi band qilganga to'lov ko'rinishida: JShDS va ijtimoiy soliq qo'shimcha hisoblanishi xatari.
Material ma'lumot uchun tayyorlangan va 2026-yil oktabr holatiga ko'ra O'zbekiston Respublikasi qonunchiligiga asoslangan. Aniq vaziyat bo'yicha qaror qabul qilishdan oldin normativ hujjatlarning amaldagi tahririni lex.uz saytida tekshiring yoki soliq maslahatchisiga murojaat qiling.